a i t o r r

rabino arana plaza

2007-02-06T23:27:00.000+01:00

Ohorezko gizon guztiek dituzte kale, etorbide edo plazaren bat beraiei eskeinia. Rabino Arana ez da ba gutxiago izango.

Plaza-bataio zibil hau blogariren batek esango lukeen modura gauez eta azpikeriaz ospatu zen. Ez da plaza hartan egindako ekintza bakarra. Honako honek The Balde-n ohiartzuna eduki zuen no comment atalean. Izan ere monumentua ere merezi du.

rabino arana

2007-02-05T22:55:00.000+01:00

Rabino Arana polemika, eztabaida eta kontrobertsia bila jaio zen. Helburua; euskal gatazka eta umorearen bidez jendearengan erreakzioak sortzea. Bai, arratsalde hortan aspertuta geunden.

Hau Sabino Arana zen, denok ezagutzen dugun abertzale ultraeskuindar katolikoa.

Berak Euzkadi esklabo eta katolikoa nahiago zuen federik gabeko Euzkadi aske baten beharrean. Ongi. Bere argazkia hartu eta judu egingo dugu. Ez edozein judutar, errabino bihurtuko dugu kapela, trentzatxo eta guzti. Orain izena idatziko diogu jendeak ezagutu ahal izateko. Letra mota, noski, euskal tipografia tradizionala. Hala ere, izen horrek perbertsio puntu bat behar du. Sartu diezaiogun ba arial mota estandarreko A aseptiko, laiko eta maketoa. Kitto.

Hau Rabino Arana da. Erabiltzen duen JEL bakarra dutxakoa da.

Hurrengo pausua pegatinak eta txantiloi edo plantilak egitea izan zen, errabinoak kapela buruan munduan ibili zezan, kasu hontan, Bartzelonan. Egun batzuk pasa zirenean, pegatina asko kenduta zeuden, beste batzuk apurtuta. Spray eta plantilekin margotutako errabinoek hor ziharduten, baina batzuk pintada berriak zituzten alboan.

Bat gazte ezkerzale eta independentista katalan batzuen gaztetxe antzeko baten aurrean egin genuen. Teorian Sabinismoaren aurka egon beharko lukete eta beraz muntaiak ez luke beraientzat inolako ofentsa suposatu beharko. Ondoan “gora sabino” (sic) idatzi zuten. Ez zuten ulertu edo ez zekiten ezer. Beste bat eliza baten ondoan egin genuen, hau guztiz zirriborratua agertu zen, ez dakigu nork egin zuen. Hirugarren bat McDonalds batetan egin genuen, kanpoko paretan. Ondoan “viva españa” idatzi zuen norbaitek. Beste pintadek ez zuten erantzunik izan.

Benetan dibertitu gintuen guzti honek, beraz, Rabino Arana kolektiboaren izentzat hartu genuen beste zenbait ekintza egiten jarraitzeko. Hemen kontatuko dizkizuet hurrengokoak.

artistak oharkabean

2007-02-03T13:53:00.000+01:00

Horma askotan jendeak idazten du, graffitiak, sinadurak, pintada politikoak edota edozein burutapen. Beste batzuek ordea –udaletxeek, hormen jabeek- idatzitakoa estaltzen dute, eta artistak dira.

2002 urtekoa da, baina nik orain dela gutxi ezagutu eta ikusi dut, "The Subconscious Art of Graffiti Removal", Matt McCormick-ek egindako dokumentala. Bertan Portland-eko zinemagileak pintadak ezabatzen dituen hiritar talde bat jarraitzen du, aurreko gaueko jarduera bandalikoaren bila. Muntaiak irauten dituen 15 minututan, McCormick-ek zibismoaren zaintzaileek graffitiak nola estaltzen dituen filmatzen du, modu oso arty batean, hori bai. Bitartean off-ahots batek aktibitate hau “XXI. mendeko lehen aroko arte mugimendu garrantzitsuenetariko bat” bezala deskribatzen du. Are gehiago, urrunago joan eta Rothko, Rauschenberg edo Malevich moduko izenak aipatzen ditu, artelan hauen sustraiak espresionismo abstraktuan, minimalismoan eta konstruktibismo errusiarrean bilatuz.

Hemen konparatiba maltzur bat (egin klik handitzeko):

Begi bistakoa da Rothko graffiti ezabatzaileekin konparatzeak ridikulua dirudiela, baina edozein modutan izugarri dibertigarria. Rothko liburu edo museoetan aurkitu dezakegu, baina bat batean kalean musutruk paretak artez beteta daudela pentsatzen hasten zara, ohiko graffiti figuratiboak baino harantzago doazen mantxa abstraktutan.

Baina,

Artea artea da sortzailea horretaz konturatzen ez den arren? Hausnarketa zahar hau berriro datorkigu bueltan. Artista hauek ez dute sormen terminoetan pentsatzen, baina sortzen dute. Margo poteak hartu eta hormaren kolore originala nahasketa bidez lortzen saiatzen dira, gero rodilua hartu eta pintada estaltzeko. Emaitza ezabatutako pintadaren aztarnak jarraitzen dituen mantxa bat da, hormaren kolore originalaren antzeko tonuarekin, baina ezberdina eta nabaria, horma azken finean palinpsesto bihurtuz. Gero gainera graffiti berri bat etorriko da.

Eta orduan,

Artea artea den zeinek erabakitzen du, artistak edo ikusleak? Bekatua, seme, ikusten duenaren begietan dago. Edo ez? Marcel Duchamp-en bizikleta gurpila edo pixontzia datorkigu burura orduan. Artistari buruz hau zioen:

“Artista izaki mediumistiko bat da, zeinek benetan ez dakien zer egiten duen
edo zergatik egiten duen. Behatzailea da barne-osmosi baten bitartez lanaren
nolakotasuna argitu, munduari ezagutarazi eta horrela sormenaren zikloa osatzen
duena. Hortaz, ikuslearen ekarpena artistarena bezain garrantzitsua da, edo
beharbada handiagoa, ondorea delako artelana maisulan bilakatzen duena.”

Hala ere, jende askok ez du ikuslearen onespena behar sortzeko, marrazki bloka bakardadean betetzen du eta ez du erakusten. Kasu horietan artea sortzaileak definitu eta erabakitzen du. Erakusten dutenek iritzia jasotzen dute eta hor hasten da zikloa. Ikusleak artea definitzen du beste batzuetan, eta horren paradigma argazkilaritza izango litzateke. Ikuspuntua erabaki, markoa mugatu eta –artea ez diren- eguneroko objektu eta bazterrak arte bihurtzen dituzte.

Filma aurreko hilabetean ikusi nuen, eMule-tik eskuratuta, bertan daukazue hortaz ikusi nahi baduzue. Orain kalean askotan ikusten ditut artelan ustekabeko eta anonimo hauek, eta kamara gainean daukadanean argazki bat egiten diet, arte-kate honi beste maila bat erantsiz. Laster flickr-en edo zintzilikatuko ditut, orduan ikusle bateren batek beste maila bat gehi diezaion.

Badaude antzeko batzuk, honako flickr talde hau kasu.
Gai bera eta antzekoak blog interesgarri honetan.

ilegorria

2007-01-31T21:49:00.000+01:00

Wah-wah records-en nenbilen hatz erakusle eta potoloarekin kaxoietako LP-ak erritmo biziz pasatzen. Portada bakoitzak nire begien aurrean segundo bat baino gutxiago irauten zuen normalean. Noizean behin baten bat multzotik atera eta begiratu egiten nuen. Elliot Smith-en lehen diskoa. Ondo, besapera. Hor babestuta zegoela besteak aztertzeari ekin nion.

Denda hortan beti katu bat dago, guztiz txuria da. Ez ditut katuak atsegin. Bere jabea dendako nagusia da, 35 urte inguruko lesbiana bat. Bere ilea gutxinaka txuritzen doa katuarekin egun osoa igarotzeagatik edo. Oso emakume jatorra da, edozein galdera gustura erantzuten du eta musikari buruz asko daki, gainera bere dendan beti primerako materiala dauka. Bere gomendioek nahiko irakatsi didate. Txarrena berak guzti hori badakienez prezioak garestitxo dituela.

Azkenean Elliot-ena eta Dictators-en “bloodbrothers” erosi nituen. Larunbat goiza zen eta hotza egiten zuen arren egun eguzkitsua eta atsegina zen. Neguak jendea eleganteago egiten du, berokiak, zapatak, aterkiak. Taberna batean sartu nintzen kafe bat hartu eta gosaltzera.

Etxetik irten aurretik hortzak garbitu nituen, eta oraindik mentol zapore arrasto arin bat neukan ahoan. Zorionez ez zen kafea izorratzeko bezain iraunkorra. Erositako diskoak begiratzen hasi nintzen mahai txikia guztiz okupatuz. Ondoko mahaian neska bat zegoen, eta disimulu gutxiz zer disko ziren ikusten saiatzen zebilen. Ohartu nintzenean portada erakutsi nion ondo ikusi zezan. Irribarre egin zidan. Ile gorri luze eta distiratsua zuen motots altu bikain batean bilduta, eta irribarre egin zidanean begiak modu oso polit batean itxi zitzaizkion. Taberna ez zen oso handia eta mahaiak elkarren artean nahiko gertu zeuden.

- Asko atsegin dut Elliot Smith –esan zidan.
- Bai, nik ere, kabroia abesti txar bat idatzi gabe hil zen.

Isilune deseroso bat sortu zen, biok hitz egiten jarraitu nahi genuen, baina ez genekien zer esan edo ez genituen hitz egokiak aurkitzen. Kafeari azukrea bota nion, berak zigarro bat piztu zuen. Azkenean isilunea luzatzen joan zen tabernatik irten aurretik agurtu nuen arte. Ez dut berriz ikusi.

Elliot Smith-en web ofiziala hemen

Wah-wah records-en katalogoa hemen (excel artxiboa)

pretty girls make graves

2007-01-26T03:22:00.000+01:00

Oraingo hontan Pretty Girls Make Graves dakart. Seattletar hauek izena The Smiths talde mitikoaren abesti batetik atera zuten. Aldi berean The Smiths-ek Jack Kerouac idazle beat estatubatuarren aipu batetik hartu zuten. Idazle honen lan garrantzitsuenak On the Road (En el camino, 1957), The Subterraneans (Los subterráneos, 1958) eta Big Sur (1962) dira. Ez dakit euskaraz argitalpenik badago, baina gazteleraz erraz eta merke aurkitu daitezke anagrama argitaletxearen “Compactos” bilduma apartekoan. Kerouac-en idatziek Bob Dylan edo Tom Waits moduko musikariak ere inspiratu dituzte.

Ongi, Pretty Girls Make Graves. Neska ederrek hilobiak sortzen dituzte. Halaxe izan da askotan. Murder City Devils moduko taldeetan ibilitakoek sortu zuten PGMG 2001 urtean, hortaz, nahiko banda berria dela esan genezake. Tamalez ez dute beren Good Health lehen diskoko maila mantendu. Bertan energia eta freskura aparta ekarri ziguten, 27 minutu irauten zuten 9 konposiziotan. Hasierako Fugazi-ren usain apur bat, rocket from the crypt-en ikutu bat, eta milurteko berriko indie rock-aren tradizioa. Agian ez da zuen bizitzako diskoa edo taldea izango, baina hemen jartzen dudan moduko abestiek (lehen diskoa zabaltzen duena) bizitzeko gogoa pizten dute eta irribarrea agerrarazten dute ezpainen artean. PGMG-en “speakers push the air”.

Beraien Web ofiziala hemen

my bloody valentine

2007-01-25T12:58:00.000+01:00

Velvet Underground, Sonic Youth edo Jesus & Mary Chain moduko taldeek lehenago egin zuten bezala, My Bloody Valentine irlandarrek zarataren (noise-aren) esanahiari definizio berri bat eman zioten Pop-aren abesti idazleen kontextuan. Kevin Shields buru zutelarik, 80. hamarkadan EP batzuk atera ondoren, Isn’t anything LP-a kaleratu zuten 1988. urtean. Album hortan, Cocteau Twins-en melodia etereoak distortsio urrun eta disonantziekin nahastu zituzten musika egiteko modu berri bati hasiera emanez.

Beraien zuzeneko emanaldiak indar eta intentsitatez beterik zeuden, eszenatokian oso gutxi mugitzen ziren arren. Eszenako joera horri garaiko prentsa musikal britainiarrak shoegazing izena eman zion. Shoegazer musikak 1991. urtean bere kota altuena gailenduko zuen; My Bloody Valentine-ren Loveless diska, aparteko maisulana eta berehalako klasikoa. Kevin Shields perfekzionistak soinuari buruz zituen ideiak ederki gauzatu zituen grabaketan, izan ere estudio lana taldearentzat izugarri garrantzitsua zen. Ez ziren bertara soilik zituzten abestiak grabatzera joaten, prozesu esperimentalaren atal bat gehiago zen. Diska eskuratzeko aukera badaukazue, egizue. Izan daiteke hasieran apur bat zaila iruditzea, baina merezi du denbora eskaintzea.

Diskoetxe berri batekin kontratu bat sinatu zuten album berri bat kaleratzeko, baina hau ez zen sekula gertatuko. Kevin Shields taldeko besteengandik urruntzen joan zen taldea apurtu zen arte. Shields-ek bakarlari moduan kaleratutako lanak albo batera utziz, Lost In Translation filmeko soinu bandan entzun ditzakegu.

Beraien bideoklipek ere atmosfera oniriko, dentso eta sentsual hori isladatzen dute. Hona hemen adibide bat, Loveless diskako "soon" abestia.

Loturak:

My Bloody Valentine Wikipedian: GAZ / ING

Web ofiziala hemen

Fontana di Trevi

2007-01-23T12:57:00.000+01:00

Momentuan ezin nintzen konturatu, baina Zigor oso ongi portatu zen nirekin. Prakak kendu eta ohean sartuta utzi ninduen. Joan zenean etxeko atea nola ixten zen entzun nuen. Ordu bat pasa zenean botagurak iratzarri zidan eta komunera narrazean joan nintzen. Ez neukan ezer gehiago botatzeko, bakarrik behazuna. Ura edaten saiatu nintzen eta muturka jo nintzen txorrotaren aurka. Odol zaporea nabaritu nuen ezpainetan eta paperarekin garbitu nituen, baina ez zen gelditzen. Komunean hotz asko egiten zuen eta galtzontzilotan nengoen, oreka mantentzen saiatzen. Paper erroilu berri bat hartu nuen armairuko kajoitik eta gelara abiatu nintzen. Iratzargailua begiratu nuen, goizeko hamarrak jota. Lo egin nahi dut.

Iratzarri egin nintzen, gauez zen. Arratsaldeko zortziak, egun bat gutxiago. Aurreko gauean ez nuen hainbeste edan, nolatan jarri nintzen hain gaizki? Hamaikatxotan mozkortu naiz eta sekula ez dut horrelakorik pasa. Zigorri esker izan ez balitz, kontainer baten parean botata pasa izango nuen gaua, ziur. Agian nire txahalarekin itota aurkituko nindukete. Gazte promesgilea Bartzelonako gune industrial batean hila aurkitua. Ziur, ziur. Gero deituko diot.

Ez neukan biharamun handirik, azken finean edan nituen 6 whiskiak metrora bidean bota nituen. Gosea sartu zitzaidan. Txarrena almohada odolez beteta zegoela.

Hozkailutik York urdaiazpikoa eta Philadelphia gazta atera nituen eta sandwich bat prestatu nuen. Nestea botila bat hartu eta edalontzi bat bete nuen trago batean edateko, gero berriro bete nuen eta eseri egin nintzen. Aurrean Patricia Highsmith-en liburu bat neukan, baina ez irakurtzeko gogorik, ordenagailua piztu nuen. Egunkariaren edizio digitala irakurri ostean ez neukan jada sandwichik, zigarro bat piztu eta telefonoa hartu nuen.

- Aló? (Zigorrek betí “aló” esaten du, erantzun ezin hobetzat dauka)
- Ei tio, Aitor naiz.
- Bai, ikusten dut. Berpiztu al zara? – esan zidan erdi barrezka.
- Gutxi gora behera, orain dela gutxi esnatu naiz, dutxatik pasatuko naiz orain, baina lehenago zurekin hitz egitea nahi nuen. Eskerrak emateko deitzen dizut.
- Hahahaha, ez daukazu zertan eskertu behar, hori bai, bat zor didazu! Diskotekatik etxera 2 ordu baino gehiago behar izan genituen! (20 minututan etxean nago normalean)
- 2 ordu?
- Bai mutil, izkina bakoitzean jarri egiten zinen eta zutituz gero botaka egiten zenuen.

Bat-batean irudi bat etorri zitzaidan burura, Zigor zen nire burua bekokitik heltzen. Nire ahoa iturri bat zen eta ezin nituen begiak zabaldu nahi arren. Pentsakizun horrek nire buruari nazka ematea eragin zidan.

- Joder, benetan eskertzen dizut etxera laguntzea, zugatik izan ez balitz, hilda egongo nintzateke.
- Zer egingo duzu afaltzeko? Joango al gara nonbaitera?
- Ez dakit, gaur gauean ez dut logurarik edukiko, ordua aldatuta daukat. Nahi baduzu dutxatik irtetzerakoan deituko dizut. Egia esan ez dakit zer egingo dudan.
- Ondo dago, gero arte.
- Gero arte.

neskak eta musika

2007-01-22T09:47:00.000+01:00

Hasteko esango dut ziurrenik, eta konturatzen ez garen arren, denok matxistak garela, bai gizonak baita emakumeak ere. Gure aitona-amonak baino askoz gutxiago, eta gurasoak baino gutxiago. Ez esan ezetz, denok ikusi dugu etxean nola gehienetan entxufeak aldatzen dituztenak gizonak diren edo garbigailua jartzen dutenak emakumeak diren. Telebistak ere ederto deformatu gaitu. Ohitura horiek betidanik ikusteak egin gaitu nahi gabe matxista inkontzienteki, oraingo gazteen artean oso nabaria ez den arren.

Etxetik kanpo jaso dugun heziketak ordea, ez du sexu artean ezberdintasun handiegirik egin ikastolan edota unibertsitatean. Esan dezakegu zentzu hortan gaurko heziketa ez dagoela gaizki. Agian deformatuta nagoelako izango da, baina hori da nire ikuspuntua.

Etxe bakoitza mundu bat da, baina normalean semeak eta alabak ez dira modu oso ezberdinean hezitzen.

Orduan, 15-16-17 urterekin, zergatik musika talde bat sortzera animatzen direnak beti dira gizonezkoak? Bai, badakit, neskek ere taldeak sortzen dituztela, baina zenbat dira? Gutxiengo argi bat. Nik 14 urte nituenetik jotzen dut bateria, talde ezberdinetan jo izan dut gaur egiten ez dudan arren. Musika nire bizitzan OSO garrantzitsua da, ezin dut egun bat musikarik gabe pasa. Bueno, hori ez da gaurko istorioa.

Garai hartan herrian nire adineko jendearen artean talde ugari sortzen hasi ziren, denak mutilek osatuta. Nire lagun eta ezagunen artean, kultura musikal zabala dutenak ia beti dira mutilak. Kasu askotan, kultura hori duten neskak horrelako mutil baten neskalagunak edo neskalagun ohiak dira. Ez da beti horrela, badakit, baina zergatik hainbestetan? Ezin dut ulertu. Neskek musikarako mutilek beste gaitasuna duzue, anima zaitezte bada instrumentu bat hartzera! Fugazi-k aspaldi esanda utzi ziguten pertsona bakoitzak instrumentu bat eduki beharko lukeela.

Gero, gainera groupie fenomenoa dago, musikaren mundura, eta batez ere kontzertuen mundura hurbiltzen diren neska askok talde bateko partaideren bat gustuko dutelako egiten dute. Musika, sormena eta zentzu horretan kontzertu batek suposatzen duen gozamena bigarren plano baten geratzen dira. Gehien bat nerabezaroan eta ez denek, egia da. Agian pubertaro kontua izango da, eferbeszentzia hormonala, guzti hori. Mutikoak testosterona dela eta gure agresibitatea rockaren bitartez asetzen dugu? Ez dakit, urteak pasa dira eta salbuespenak salbuespen nire inguruko talde gehienak mutilek osatzen dituzte.

Edozein modutan, keep on rocking!

Euskal kutrebista

2007-01-08T06:57:00.000+01:00

Euskal Telebista ikusten dudan bakoitzean alde batetik lotsa sentitzen dut. ETB1-i buruz nabil bereziki, bigarren katea beste munduko ezer ez den arren. Lotsa programazioa negargarria delako, lotsa dekoratuak benetan traketsak direlako, lotsa denak kutre kutsua duelako. Azkenaldi honetan bada saio bat, wazemank, erretzear dagoen arren nahiko ongi dagoela –kutre kutsu hori umorerako erabiliz-. Berriak ere ez daude gaizki, BBC-tik ederki edan ondoren. Beste guztiak gutxi balio du.

Cocktail bat proposatzen dizuet; Marrazki bizidun atal bat, pailazo tanta
batzuk, zirku internazional aspergarri hiru atal, kamera ezkutu zati batzuk
plastikozko barreekin eta izotz txikitua. Ondo astindu –zirkuko ekilibristak
erorarazi gabe- egunero gustura edan eta gainera eskerrak eman.

Umeek beren programazioa behar dutela argi daukat. Goizean goiz marrazki bizidunak, arratsaldez ere, noizean behin “Txirri ta Mirri”, baina bere neurrian. Ezin dut onartu euskarazko helduentzat kalitatezko programazioa ekoiztea ezinezkoa denik. Eta ekoizpen propioak egitea zaila bada, kalitatezko serie eta dokumentalak erostea ezinezkoa ez da izango. Horrek ez du programazio osoa beteko, baina partxe duina izan daiteke. Gainera, Ixiar Orexa euskal-kasparen adibide gorena gainetik kenduko genuke.

Reality show-ak hasi zirenetik, horiek ere euskal erreplika izan dute; “Basetxea”, “El conquistador del fin del mundo”. Hori duk eta, kaka gutxi gainean edukita, beste telebisten formula nazkagarrienak erabili dena guztiz kakazteko. Kate pribatua izango balitz, audientziek duten garrantzia aitzaki ukaezintzat onartu eta arrakasta formula (izan zena) kopiatu eta erabili beharko lukete. Kate publikoa da berriz, eta kalitatea imitazio inozoen eta erabaki arinen gainetik egon beharko litzateke.

Gero beste gai bat dago, gure zilborrera etengabe begiratzen egotea. Gauza bat argitu nahi dut: Euskal Herriaren historia, euskararen historia eta etimologia eta orokorrean euskal gai guztiak biziki interesatzen zaizkit. Beste askori ere. Baina beste askori ez, eta gai hauek ETB-ko programazioan pisu handia dute sektore hori ederto aspertuz. Euskal Herria airetik, Euskal Herria guda zibilean, Euskaldunak Ameriketan, Baztango baserrietako gaztagintza, Ardi ile-mozte teknika milurtekoak, Euskal marinel ausartak Terranovan. Gai interesgarriak, baina gu zein onak garen erakusten duen telemasturbazio kolektiboa ere bai. Kate tematiko aparta egin dezakete euskal gaien dokumentalez beteta, baina lehenengo katean agertzeko benetan dokumentu apartak izan beharko lirateke (Iruña-Veleiari buruzko zerbait egin beharko lukete adibidez, indusketak bukatzerakoan).

ETB2 antzerako-parecido. Noizean behin pelikularen bat. Sortu zutenean euskera ez zekitenak edo erabiltzen ez zutenak gutxinaka euskararen erabileran barneratzeko egin zuten, besteak beste. Hori ez dute ba Talk-show-ekin lortu.

Esan dut hasieran alde batetik lotsa ematen didala egoera honek, baina benetan sentiarazten didana pena da, pena audientziaren konformismo higuingarriarengatik, eta pena ETBkoen anbizio faltagatik.

goazen mendira!

2007-01-08T01:29:00.000+01:00

Ezagutzen al duzue neoprenoz jantzirik lo egiten al duen inor? Ezagutzen al duzue eskupilotan smoking-a jantzita jolasten duen inor? Ezta nik ere. Bai, egia da horrela jazteak praktika horiek zaildu egiten dituela, baina orain kontatuko dizuedana erakusteko bi adibide neurriz gaineko besterik ez dira.

Gaur egun gauza ohikoa da eguneroko bizitza egiteko kirol arropa edo zapatak erabiltzea, hau da, hasieran diseinatzaileek ez aurreikusitako erabilera berri bat ematea. Hori gerta dadin arropa horiek erosoak izan behar dira, eta kirol arropak normalki baldintza hori ongi betetzen du. Horrela, futbitorako, skaterako, korrikarako edo mendira joateko bereziki sortutako zapata edo jantziak sarri ikusten dira kalean.

Arropa aukeratzerako orduan beste baldintza bat agertzen da, norberari -edota inguruko taldeari- estetikoki erakargarria iruditzea. Kirol jantziek aspaldi utzi zioten baldintza hori betetzeari.

Ez dakit gaur egungo kirol erropa disenatzaileek, eta bereziki zapata diseinatzaileek burua non daukaten. Benetan zaila egiten zait gaur egun egiten diren zapatilak baino itsusiagoak imajinatzea. Egia da teknologia hobetu dela, baita kirol profesionalaren gogortasuna areagotu ere. Horrek espezializaziora eramaten gaitu, eta ziur nago gaur egungo oinetakoak kirola egiteko aspaldikoak baino askoz hobeagoak direla. Baina ni enaiz kirol profesionalaz ari, kaleko eguneroko jazkeraz baizik, eta jendearen gehiengoak koadro honetako zapatilak ez ditu bere erabilera espezifikorako erabiltzen:

Argi ikus daiteke ezkerreko zutabea kalerako askoz gomendagarriagoa dela, batez ere eskuinekoa estetikoki penagarria delako. Kirolen bat oso sarritan egingo banu, ziur -kostata baina- eskuineko zutabeko estiloko oinetakoren bat erosiko nukeela, beren funtzioa teknologia berriak direla medio askoz hobeto betetzen dutelako. Baina kalerako…

Enauzue sekula moden apologia egiten ikusiko, eta egia da ezker zutabeko zapatila asko ere kalean ikusten direla, duela urte batzuk hona vintage edo classic arropa modan dagoelako, baina tira, objetiboki askoz erakargarriagoak dira. Bai, objetiboki.

Jendeak nahi duena erosten du –edo nahi duena uste duena bere buruari beste aukerarik planteatu ez duelako- eta nik ez dut inoren jokaera aldatuko, ez da hori nire nahia ere. Esango didazue gustuei buruz ez dagoela ezer idatzirik, eta hori da sarritan esaten den gezurrik handienetako bat. Gustuei buruz ASKO dago idatzia, liburu tonak eta tonak. “Horrelako zapatilak saltzen badira jendeak erosten dituelako, eta beraz, atsegin dituelako da” Gezurra! Beste aukera masifikaturik ez dagoelako da, eta batez ere jendea estetikoki deformatua dagoelako. Ausardi pixka bat mesedez, gure ingurukoak ez bezala janzteko.

Baina auzi nagusia ez da norberak atsegin izatea edo ez, gauza da gustua ez dela txikitatik hezitzen. Gustua hezi, bideratu eta irakatsi daitekelako. Jokaera ez da umeak fashion victim batzuk izatera bultzatzera, gaztetxotatik zentzudun jokatzera baizik. Oteitzak sarritan zioen, baina ez zitzaion kasu handirik egin.

Nire ezagun bat Grenoblera joan zen praktika batzuk egitera. Egun batzuk pasa zirenean, -lankideek berarekin konfidantza hartu zutenean, itxuran- honako galdera hau egin zioten: Zergatik zoaz beti mendira joango bazina bezala jantzirik?

Berari ezitzaion sekula burutik pasa galdera hori. Trekking zapatilak, mendirako prakak, forro polarra, mendirako motxila zeramatzan lanera. Horrela jazten da askotan euskaldun estandarra, batez ere hiritan bizi ez dena. Aurpegira begiratu, eta pentsatzen duzun lehena da… Goazen mendira!

denbora makina

2007-01-06T06:39:00.000+01:00

Urtean hirutan edo hartzen dut denbora makina. Hasieran tren edo autobus itxura zuen, baina azkenaldi hontan hegazkin tankera izaten du. Badakizue, low-cost aerolineak direla eta merketxo aurki daitezke bidaiak.

Oporrak ditudanean nire amaren etxera joan ohi naiz. Nire etxea idatzi behar nuen, baina gauza da urte batzuk direla handik joan nintzenetik eta gustura egoten naizen arren, jada ez da nire etxea. Soilik etxea eta denok pozik.

Pozten nau baita, aireportura inguratzerakoan, airetik herri eta menditxoak begiratzean gure lurraren edertasuna ikusteak. Bapatean oso abertzale sentitzen naiz, gainera gure lurra ederrena da eta gu onenak gara, euskal indarra paregabea da. Benito Lertxundi hegazkin batean bizi da, pentsakizun horiek edukitzen eta Leonard Cohen erdizpurdika imitatzen. Noizean behin lurrera jeitsi eta kontzerturen bat ematen du. Nik lurra hartzen dudanean munduko beste edozein tokitan haina ergel daudela konturatzea denbora gutxiko kontua da.

Etxekoen besarkada ta agurrak jaso ondoren lagunengana joaten naiz, eta momentuan egiaztatzen didate denbora makinak iraganera zuzenki ekarri nauela. Gogoeta hau orain dela urte asko egin nuen, hasieran desesperatu egiten zidan sentsazio honek, orain izugarri dibertitzen nau denak hor jarraitzen duela ikusteak.

Nire bidaiek koadrilan aldaketa txikiak sortzen dituzte, nire joanetorriek eragindako paradoxa espaziotenporalak direla eta. Ziur nago. Horrela, adibidez batzuk lantokiz aldatzen dute, eta beste batzuk –gutxik- neskaz. Bestela, 16 urte genituenetik taberna berdinetara joaten dira eta –txarrena dena- musika bera entzun eta bera –ezer- irakurtzen dute.

Hala ere, maite ditut nire lagunak. Nire koadrilakoak eskolan nire klasean zeuden mutilak dira, tokatu zaizkidanak, hortaz. Horrela izaten dira koadrila gehienak, auzoan tokatu zaizun jendea, ikastolan tokatutakoa. Zure aukera ahalmena nahiko mugatua izaten da; hori edo ezer. Dena den, txikitan futbolean edo gero lehenengo garagardoak edaten ibiltzeko soberan aski da.

Nire herrian lana aurkitzea ez da zaila, bizitza erreza. Lana-kotxea-neska-etxea. Batzuek etaparen bat jan edo ordena aldatzen dute. Gauza da poltsikoan dirua daukatela eta horrela gauzak buruhauste gutxiagorekin har daitezkela. MCC-k onura ekonomiko ukaezina ekarri dio bailarari, baina Cooperative Way of Life horrek puntu beltz asko ditu. Beste egun batean idatziko dut horri buruz.

Orain dela urte nahikotxo elkarrizketa gai interesgarririk ez ditudala beraiekin, behintzat gehienekin, eta ondo pasatzen badut normalean dirua medio dela –karting-ak, zinema, bolera- izaten da.

Gutxienez oporretan mozkortzeko aukera ugari dago, eta nirea egiten dut Grouchoren esaldi hura; “besteak interesgarri egiteko edaten dut”. Eta hori ni enaizela beste munduko inor. Ez da umiltasun faltsua, hori benetan gorroto dut.

Ileapaindegian

2007-01-05T21:36:00.000+01:00

Atzo ileapaindegira joan nintzen. Joatea beti asko kostatzen zait, alde batetik alper madarikatu bat naizelako eta beste batetik konbentzitzen nauen ileapaindegi bat aurkitzea ikaragarri zaila egiten zaidalako. Lokala nolakoa den begiratzen dut, eta bertako langileen ileari ere begiratzen diot. Normalean desastre hutsa, hortaz enaiz sartzen.

Atsegin ez dudan beste gauza bat potentzia handiko foko bat nire buru gainean edukitzea da, ile apur bat galtzen ari naiz eta hainbeste argiren azpian eta ile bustiarekin ikusten naizenean burusoil imajinatzen naiz.

Arraroa da, baina hau bakarrik Bartzelonan gertatzen zait. Nere herrian gauzak askoz errezagoak dira, auzoko ileapaindegi hurbilenera noa -lokal nazkagarria, orrazkera traketseko langileak, foko bat aulki bakoitzeko- eta normalean pozik irtetzen naiz. Hau oporretan izan ohi da, etxera denboraldi baterako natorrenean.

Bueno, hori, atzo ilea moztu nuen. Gutxi gora behera nire adineko neska batek egin zuen, agian gaztetxoagoa, gizena eta inuxente aurpegiduna. Ileapaindegiaren jabea ondoan zegoen atso bati permanentea egiten. Nik ilea berak moztea nahi nuen.

Nik uste dut emakume bat behin betiko atso egiten duena permanente hori dela. Enaiz ile kixkur luzeari buruz ari, atso ileaz baizik, denok dakizue zein orrazkera den. Berdin dio emakume batek daukan adina, emakume batek ilea moztu eta horrela moldeatzen duenean bere zahartzaroaren onarpena suposatzen du. Atso denek dute orrazkera hori, ta nire amama lehena. Esango didazue ile falta bolumenarekin estaltzeko egiten dutela. Are okerrago, nik ilea galtzen badut ez dut sekula alde batekoa luze utziko burua estaltzeko. Duintasun apur bat, mesedez.

Ilea moztera joaterakoan, lehenengo burua garbitzen dizute. Ez dute galdetzen, solik eseri zaitez eta hasi egiten dira. Nik sekula ez dut ezetz esaten, bost minutu dela dutxan egon arren. Benetan atsegina egiten zait neska batek burua garbitzea, bustitzea eta bere eskutxoekin bitsaz masajeatzea. Batzuk bereziki ondo egiten dute, zurekin zerbait nahi dutela dirudi. Gogor sakatzen dute, pasioarekin, eta batez ere presarik gabe. Neska horiek ederto egiten dute txortan. Ziur.

Ilea moztu zidan gizentxoak lehenengo burua adore gutxirekin garbitu zidan.

- Zer egingo dugu? -esan zidan orrazten ninduen bitartean-.

- Nahiko luze daukat, hmmm, orain bezela baina motzago, ez oso motz.

Zalantza asko eduki zituen mozten zuen eta bere haur potolo arnasa entzunarazten zidan bitartean. Behin eta berriro egiaztatzen zuen luzera orraziarekin artazia erabili aurretik. Amaigabea.

Bapatean esan zidan

- Zer deritzozu horrela?
- Ba ez dakit, zuk zer iritzi daukazu? Zer egingo zenidake?
- Ai -barre babua- hori... -gorrituta- hori zuk esan beharko duzu, ez?
- Lehortuidazu.

Ba bai, neska, edo ez. Beharbada 10 urte daramazkit orrazkera berdinarekin eta zure ikuspuntua baliagarria izan daiteke. Ez zizkidan patilak ukitu, ez zidan lepoko pelusatxoa kendu, eta bukatutzat eman zuen.

- 12 euro
- Hemen daukazu, beste bat arte!

Izan ere, egia da, ziur bueltatuko naizela, gauzak hemen errezago egiten ditut.